Sosyal Güvenlik Sistemi
Sosyal güvenlik, bireyleri çeşitli sosyal risklere karşı koruyan sistemdir. Türkiye'de Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yönetilir. 5510 sayılı Kanun temel mevzuattır.
Sigortalı Türleri
| Madde | Kapsam |
|---|---|
| 4/a (SSK) | Hizmet akdi ile çalışanlar (işçiler) |
| 4/b (Bağ-Kur) | Kendi nam ve hesabına çalışanlar |
| 4/c (Emekli Sandığı) | Kamu görevlileri (memurlar) |
Sosyal Sigorta Kolları
Kısa Vadeli Sigorta Kolları
- İş Kazası ve Meslek Hastalığı: İşle ilgili kazalar ve hastalıklar
- Hastalık Sigortası: Geçici iş göremezlik ödeneği
- Analık Sigortası: Doğum öncesi/sonrası izin ve ödenek
Uzun Vadeli Sigorta Kolları
- Malullük Sigortası: Çalışma gücünün %60+ kaybı
- Yaşlılık Sigortası: Emeklilik aylığı
- Ölüm Sigortası: Hak sahiplerine aylık bağlanması
📌 Sınav İpucu: Emeklilik yaş ve prim koşulları, iş kazası tanımı ve süreleri çok sık sorulur.
Emeklilik Koşulları (4/a)
| Koşul | Erkek | Kadın |
|---|---|---|
| Yaş (kademeli artış) | 65 yaş (2048 sonrası) | 65 yaş (2048 sonrası) |
| Prim Günü | 7200 gün (20 yıl) | 7200 gün (20 yıl) |
| Sigortalılık Süresi | İşe giriş tarihine göre değişir | İşe giriş tarihine göre değişir |
Sağlık Sigortası (Genel Sağlık Sigortası)
- Kapsam: Tüm vatandaşlar (zorunlu)
- Sağlanan hizmetler: Tedavi, ilaç, ameliyat
- Katılım payı: Muayene ve ilaçlarda alınır
- Sevk zinciri: Birinci, ikinci, üçüncü basamak
İşsizlik Sigortası
- Koşullar: Son 3 yılda 600 gün + son 120 gün kesintisiz
- Süre: 180-300 gün arası (prim gününe göre)
- Miktar: Son 4 aylık ortalama brüt ücretin %40'ı
- Kısa çalışma ödeneği: Ekonomik kriz dönemlerinde
Primler ve Oranlar
| Sigorta Kolu | İşçi | İşveren |
|---|---|---|
| Uzun Vadeli (Malullük, Yaşlılık, Ölüm) | %9 | %11 |
| Kısa Vadeli | - | %2 |
| Genel Sağlık | %5 | %7.5 |
| İşsizlik | %1 | %2 |
Sıkça Sorulan Sorular
Çalışma Ekonomisi testinde Sosyal Güvenlik konusundan 18-20 soru çıkmaktadır.
4/a işçiler (SSK), 4/b esnaf-serbest meslek (Bağ-Kur), 4/c memurlar (Emekli Sandığı) için geçerli sigortalılık türleridir.
Sosyal Güvenlik Sorularını Çöz
Sigorta kolları ve emeklilik sorularında pratik yap.