Birleşmiş Milletler (BM)
1945'te kurulan, 193 üyesi olan en büyük uluslararası örgüt. Barış ve güvenliğin korunması, uluslararası işbirliğinin sağlanması temel amaçlardır.
BM Ana Organları
| Organ | Yapı | Görev |
|---|---|---|
| Genel Kurul | 193 üye, her üye 1 oy | Tartışma forumu, tavsiye kararları |
| Güvenlik Konseyi | 5 daimi + 10 geçici üye | Barış ve güvenlik, bağlayıcı kararlar |
| Ekonomik ve Sosyal Konsey | 54 üye | Ekonomik-sosyal konular |
| Uluslararası Adalet Divanı | 15 yargıç, Lahey | Devletler arası uyuşmazlıklar |
| Sekreterlik | Genel Sekreter başkanlığında | İdari işler |
📌 Sınav İpucu: BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri (ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa) ve veto yetkisi çok sık sorulur.
NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü)
- Kuruluş: 1949, Washington Antlaşması
- Üye Sayısı: 32 (2024 itibariyle)
- Madde 5: Kolektif savunma (bir üyeye saldırı tüm üyelere saldırı)
- Türkiye: 1952'de katıldı (Yunanistan ile birlikte)
- Karar Alma: Oybirliği (konsensüs)
Avrupa Birliği (AB)
Temel Organlar
| Organ | Görev |
|---|---|
| Avrupa Konseyi | Devlet/Hükümet başkanları, stratejik yön |
| AB Konseyi (Bakanlar Konseyi) | Yasama, üye devlet bakanları |
| Avrupa Komisyonu | Yürütme, yasama teklifi |
| Avrupa Parlamentosu | Yasama, doğrudan seçim |
| AB Adalet Divanı | AB hukukunun yorumlanması |
Türkiye-AB İlişkileri
- 1963: Ankara Anlaşması (ortaklık)
- 1995: Gümrük Birliği
- 1999: Helsinki, aday ülke statüsü
- 2005: Katılım müzakerelerinin başlaması
Uluslararası Ekonomik Kuruluşlar
| Kuruluş | Görev | Merkez |
|---|---|---|
| IMF | Parasal işbirliği, kriz yönetimi | Washington |
| Dünya Bankası | Kalkınma kredileri | Washington |
| WTO (DTÖ) | Uluslararası ticaretin düzenlenmesi | Cenevre |
| OECD | Ekonomik işbirliği, politika analizi | Paris |
Bölgesel Örgütler
- Avrupa Konseyi: 46 üye, insan hakları (AİHM)
- İslam İşbirliği Teşkilatı: 57 üye, Müslüman ülkeler
- Türk Devletleri Teşkilatı: Türk dilli devletler
- KEİ: Karadeniz Ekonomik İşbirliği
- D-8: Gelişen 8 Müslüman ülke
Sıkça Sorulan Sorular
Uluslararası İlişkiler testinde Uluslararası Örgütler konusundan 12-14 soru çıkmaktadır.
BM evrensel üyelikli, barış ve işbirliği odaklıdır. NATO ise bölgesel, askeri ittifak niteliğinde kolektif savunma örgütüdür.
Uluslararası Örgütler Sorularını Çöz
BM, NATO ve AB sorularında pratik yap.