Türkçe - ~3 Soru

KPSS Sözcükte Yapı Hap Bilgiler

Kok, gövde, basit-türemiş-birleşik sözcük, yapım ve çekim ekleri için en kritik kurallar ve çözüm teknikleri.

Haziran 2026 4 dk okuma 16 hap bilgi
#1

Kök

Sözcüğün anlam taşıyan en küçük birimidir. Daha fazla parçalanamaz. İsim koku ve fiil koku olmak üzere ikiye ayrılır.

Örnek: göz, el, yaz-, gel-, sev- (Bunlar koktur, daha fazla parçalanamaz)
#2

Gövde

Köke yapım eki eklenmesiyle oluşan yapıdır. Gövde, yeni bir sözcük oluşturur ve bu sözcüğe tekrar ek getirilebilir.

Örnek: göz-lük (göz koku + -lük yapım eki = gözlük gövdesi)
#3

Basit Sözcük

Yapım eki almamış, sadece kökten oluşan sözcüklerdir. Çekim eki almış olsa bile basit sözcüktür.

Örnek: ev, kitap, gel, yaz, evde, kitapları (Çekim eki var ama yapım eki yok = basit)
#4

Türemiş Sözcük

Köke yapım eki eklenerek oluşturulan sözcüklerdir. Yapım eki sözcüğün anlamını veya turunu değiştirir.

Örnek: göz-lük, yaz-içi, sev-gi, güzel-lik, kitap-çi
#5

Birleşik Sözcük

İki veya daha fazla sözcüğün birleşmesiyle oluşan sözcüklerdir. Anlam kayması, ses değişimi veya vurgu değişimi olabilir.

Örnek: karatahta, ayakkabı, bilgisayar, hangimsevi, gözlükçü
#6

Yapım Eki

Sözcüğün anlamını veya turunu değiştiren eklerdir. İsimden isim, isimden fiil, fiilden isim, fiilden fiil yapım ekleri vardır.

Örnek: -lik (göz-lük), -çi (kitap-ci), -la (şu-la), -dır (bil-dir)

10 Hap Bilgi Daha

Sözcükte yapı konusunun tüm hap bilgilerine erişmek için ücretsiz kayıt ol.

Ücretsiz Kayıt Ol
#7

Çekim Eki

Sözcüğün anlamını değiştirmeden cümle içindeki görevini belirleyen eklerdir. Hal ekleri, iyelik ekleri, kip ekleri, kişi ekleri çekim ekidir.

Örnek: -i (kitab-ı), -de (ev-de), -ler (çocuk-lar), -dı (gel-dı)
#8

Yapım-Çekim Eki Sırası

Türkçe'de önce yapım eki, sonra çekim eki gelir. Bu sıra asla değişmez. Kök + Yapım Eki + Çekim Eki şeklindedir.

Örnek: göz-lük-cu-ler-den (kok + yapım + yapım + çekim + çekim)
#9

İsimden İsim Yapım Ekleri

İsim köküne eklenerek yeni isim türeten eklerdir: -lik, -çi, -li, -siz, -das, -ce, -çık, -sal.

Örnek: kitap-lik, yol-cu, ev-li, para-siz, vatan-das, Türk-çe, çocuk-cuk
#10

İsimden Fiil Yapım Ekleri

İsim köküne eklenerek fiil türeten eklerdir: -la, -lan, -las, -al, -l, -a, -da, -at, -ik, -sa.

Örnek: şu-la, ev-len, güzel-les, az-al, boş-a, göz-le
#11

Fiilden İsim Yapım Ekleri

Fiil köküne eklenerek isim türeten eklerdir: -gi, -im, -ik, -inti, -ma, -mak, -an, -içi, -it, -ak.

Örnek: sev-gi, ol-um, aç-ik, siz-inti, yaz-ma, gel-mek, ak-an, yaz-içi
#12

Fiilden Fiil Yapım Ekleri

Fiil köküne eklenerek yeni fiil türeten eklerdir. Çatı ekleri bu gruba girer: -il, -in, -iş, -tır, -dir.

Örnek: yaz-il (edilgen), sev-in (dönüşlü), görüş (istek), bil-dir (ettirgen)
#13

Birleşik Sözcük Türleri

1) Anlam kayması: hangimsevi, sülükiraz. 2) Ses değişimi: kahvaltı, pazartesi. 3) Her ikisi: cumartesi. Bunlar bitişik yazılır.

#14

Kok Bulma Tekniği

Sözcüğü sondan başa doğru inceleyin. Önce çekim eklerini, sonra yapım eklerini ayırın. Geriye kalan anlam taşıyan en küçük birim koktur.

Örnek: gözlükçülerimizden -> gözlükçü-ler-imiz-den -> göz-lük-cu -> kök: göz
#15

Ek Fiil

İsim soylu sözcüklere eklenerek onları yüklem yapan eklerdir: -dir, -mis, -di, -se. Ek fiilin eklediği sözcük cümlenin yüklemi olur.

Örnek: güzel-dir, hastaymış, evdeydi, öğrenciyse
#16

Kok-Gövde Karıştırma Hatası

Dikkat: Bazı sözcüklerin kökü sandığımız kısım aslında gövde olabilir. "Gözlükçü" sözcüğünde "gözlük" gövde, "göz" koktur. Parçalama sonuna kadar yapılmalıdır.

İlgili Konular

📚
Sözcük Türleri
20 hap bilgi
🔊
Ses Bilgisi
18 hap bilgi
✍
Yazım Kuralları
20 hap bilgi

Sıkça Sorulan Sorular

Yapım eki sözcüğün anlamını veya turunu değiştirir, yeni sözcük türetir. Çekim eki ise sözcüğün anlamını değiştirmez, sadece cümle içindeki görevini belirler. Yapım eki önce, çekim eki sonra gelir.

Kok, sözcüğün anlam taşıyan en küçük birimidir, daha fazla parçalanamaz. Gövde ise köke yapım eki eklenerek oluşturulmuş yapıdır. Örneğin "göz" kök, "gözlük" gövdedir.

Birleşik sözcükler iki veya daha fazla sözcüğün birleşmesiyle oluşur. Anlam kayması veya ses değişimi varsa bitişik yazılır: karatahta, açıkgöz. Her iki sözcük de gerçek anlamını koruyorsa ayrı yazılır: masa örtüsü.

10 hap bilgi daha var

Ücretsiz Kayıt Ol

Tüm Hap Bilgilere Eriş

Ücretsiz kayıt ol, sözcükte yapı dahil tüm Türkçe konularının hap bilgilerine hemen eriş.

Ücretsiz Kayıt Ol Diğer Türkçe Konuları