Ölçme ve Değerlendirme Temel Kavramları
Ölçme: Bir özelliğin sayılarla veya sembollerle ifade edilmesi. Ölçüt: Ölçme sonucu elde edilen değerle karşılaştırılacak referans. Değerlendirme: Ölçme sonucunu ölçütle karşılaştırıp karar verme. Formül: Ölçme + Ölçüt = Değerlendirme
Ölçek Türleri (SSEO)
Sınıflandırma (Nominal): Kategorilere ayırma, işlem yapılamaz (cinsiyet, meslek). Sıralama (Ordinal): Büyükten küçüğe sıralama (1., 2., 3.). Eşit Aralıklı (Interval): Eşit aralıklar, gerçek sıfır yok (sıcaklık, IQ). Oranlı (Ratio): Gerçek sıfır var, tüm işlemler mümkün (boy, kilo).
Güvenirlik Kavramı
Tanım: Ölçme sonuçlarının tutarlılığı ve kararlılığını ifade eder. Arttıran faktörler: Soru sayısının artması, homojen maddeler, ortanca güçlük. Azaltan faktörler: Soru sayısının az olması, heterojen maddeler, çok kolay/zor sorular, kopya.
Güvenirlik Belirleme Yöntemleri
Test-Tekrar Test: Aynı test, aynı gruba, farklı zamanda. Paralel (Eşdeğer) Formlar: İki farklı ama denk test. İki Yarım Test: Testi ikiye bölüp korelasyon. İç Tutarlılık (KR-20, KR-21, Cronbach Alpha): Tek uygulamayla hesaplanır.
Geçerlik Kavramı
Tanım: Testin ölçmek istediği özelliği doğru ölçme derecesi. Kapsam Geçerliği: Uzman görüşü ile belirlenir. Ölçüt Geçerliği: Dışsal ölçüt ile karşılaştırılır (uyum, yordama). Yapı Geçerliği: Psikolojik yapının ölçülüp ölçülmediği (faktör analizi).
Merkezi Eğilim Ölçüleri
Aritmetik Ortalama: Tüm değerlerin toplamı / değer sayısı. Üç değerlerden etkilenir. Medyan (Ortanca): Sıralı dizide ortadaki değer. Üç değerlerden etkilenmez. Mod (Tepe Değer): En çok tekrar eden değer. Normal dağılımda üçünde eşit.
İlgili Konular
Sıkça Sorulan Sorular
Güvenirlik ölçme sonuçlarının tutarlılığı ve tekrarlanabilirliğidir. Geçerlik ise testin ölçmek istediği özelliği doğru ölçüp ölçmediğidir. Güvenirlik geçerlik için gerekli ama yeterli değildir. Yani bir test güvenilir olabilir ama geçerli olmayabilir.
4 ölçek turu vardır: 1) Sınıflandırma (nominal): Kategorilere ayırma. 2) Sıralama (ordinal): Büyüklük sırasına dizme. 3) Eşit Aralıklı (ınterval): Eşit birimler, gerçek sıfır yok. 4) Oranlı (ratio): Gerçek sıfır var, tüm işlemler yapılabilir.
Standart sapma, puanların ortalamadan ne kadar uzaklaştığını gösteren bir dağılım ölçüsüdür. Düşük standart sapma homojen (birbirine yakın puanlar), yüksek standart sapma heterojen (birbirinden uzak puanlar) dağılımı gösterir.