Eğitim Programının Temel Öğreleri
Hedef (Neden?): Öğrenciye kazandırılacak özellikler. İçerik (Ne?): Hedeflere ulaşmak için kullanılacak konular. Eğitim Durumları (Nasıl?): Öğretim yöntem ve teknikleri. Değerlendirme (Ne kadar?): Hedeflere ulaşma düzeyinin ölçülmesi.
Tyler Modeli (Rasyonel/Hedef Odaklı)
1. Aşama: Hedeflerin belirlenmesi (birey, toplum, konu alanı uzmanlarından). 2. Aşama: Öğrenme yaşantılarının seçimi. 3. Aşama: Öğrenme yaşantılarının düzenlenmesi. 4. Aşama: Değerlendirme. Tyler modeli tümdengelimci ve yukandan aşağıya bir yaklaşımdır.
Taba Modeli (Tümevarımcı)
7 Aşama: 1) İhtiyaçların belirlenmesi, 2) Hedeflerin belirlenmesi, 3) İçeriğin seçimi, 4) İçeriğin düzenlenmesi, 5) Öğrenme yaşantılarının seçimi, 6) Öğrenme yaşantılarının düzenlenmesi, 7) Değerlendirme. Öğretmen merkezli ve aşağıdan yukarıya yaklaşım.
Program Türleri
Resmi Program: MEB tarafından hazırlanan yazılı program. Uygulamadaki Program: Sınıfta gerçekte uygulanan. İhmal Edilen Program: Resmi programda olup uygulanmayan. Ek Program: Ders dışı sosyal etkinlikler. Örtük Program: Planlanmadan kazanılan (okul kültürü).
Hedef Yazma İlkeleri
Öğrenci davranışı olarak: Öğretmenin değil, öğrencinin yapacağı. Gözlenebilir: "Bilir" değil "söyler, yazar, çizer". Ölçülebilir: Somut ve test edilebilir. Tek davranış: Her hedefte bir davranış. Açık ve anlaşılır: Farklı yorumlara açık olmamalı.
İçerik Düzenleme Yaklaşımları
Doğrusal: Konular sıralı, tekrarsız (Matematik). Sarmal: Konular genişleyerek tekrar (Türkçe). Modular: Bağımsız üniteler, sıra önemli değil. Piramitsel: Temelden zirveye daralan. Çekirdek: Temel disiplin + yardımcı dersler.
Sıkça Sorulan Sorular
Tyler modeli hedef odaklı rasyonel bir program geliştirme modelidir. 4 aşamadan oluşur: 1) Hedeflerin belirlenmesi, 2) Öğrenme yaşantılarının seçimi, 3) Öğrenme yaşantılarının düzenlenmesi, 4) Değerlendirme. Yukandan aşağıya (tümdengelim) yaklaşım kullanır.
Tyler modeli yukandan aşağıya (tümdengelim) yaklaşım benimser ve uzmanlar tarafından hazırlanır. Taba modeli ise aşağıdan yukarıya (tümevarım) yaklaşım kullanır ve öğretmenlerin aktif katılımıyla geliştirilir. Taba modelinde 7 aşama varken, Tyler'da 4 aşama vardır.
Örtük (gizli) program, okulda planlanmadan, kendilginden ortaya çıkan öğrenme yaşantılarıdır. Okul kültürü, öğretmen tutumları, akran ilişkileri gibi etkilerle öğrencilerin farkında olmadan kazandıkları değer, tutum ve davranışlardır.